स्कंद षष्ठी 2026 (कंद षष्ठी) चा सूरसंहारम रविवार 15 नोव्हेंबरला आहे, व्रताचा सहावा आणि शेवटचा दिवस. ज्या भक्तांनी मंगळवार 10 नोव्हेंबरपासून व्रत सुरू केले, ते संध्याकाळच्या सूरसंहारमनंतर उपवास सोडतात, ज्या दिवशी भगवान मुरुगनने असुर सूरपद्मनचा पराभव केला. कार्तिक शुक्ल षष्ठी 15 नोव्हेंबरला दिवसभर आहे आणि पुढच्या दिवशी सोमवार 16 नोव्हेंबरला तिरुकल्याणम, म्हणजे मुरुगन-देवयानी विवाह. तुम्ही पूर्ण उपवास, दूध-फळांचे व्रत किंवा एकवेळच्या जेवणाचे व्रत करू शकता; महत्त्वाची आहे श्रद्धा, कष्ट नव्हे.
स्कंद षष्ठी 2026 ची तारीख आणि सहा दिवसांचा क्रम
| दिवस | तारीख | काय होते |
|---|---|---|
| 1. प्रतिपदा | मंगळ 10 नोव्हेंबर 2026 | संकल्पासह व्रत सुरू; अमावस्या 9 नोव्हेंबरला होती |
| 2 ते 5 | बुध 11 ते शनि 14 नोव्हेंबर | रोज उपवास, मुरुगन पूजा, कवचम आणि तिरुप्पुगळ पठण |
| 6. षष्ठी: सूरसंहारम | रवि 15 नोव्हेंबर 2026 | सूरपद्मनशी युद्ध, संध्याकाळी तिरुचेंदूरमध्ये सादरीकरण |
| तिरुकल्याणम | सोम 16 नोव्हेंबर 2026 | मुरुगन आणि देवयानी यांचा दिव्य विवाह |
षष्ठी तिथी (कार्तिक शुक्ल) 14 आणि 15 नोव्हेंबरच्या मध्यरात्रीच्या सुमारास सुरू झाली आणि 16 नोव्हेंबरला सुमारे पहाटे 2:04 पर्यंत आहे. चंद्र दिवसभर उत्तराषाढा नक्षत्रात आहे. सूरसंहारम सूर्यास्ताच्या वेळी होतो, म्हणून वेळ शहरावर अवलंबून आहे: चेन्नईत सूर्यास्त सुमारे 5:39, बंगळुरूत 5:50, हैदराबादमध्ये 5:40 आणि मुंबईत संध्याकाळी 6:00. आपल्या शहराची वेळ आजच्या पंचांगात पाहा.
मुरुगन आणि सूरपद्मनची कथा
सूरपद्मन आणि त्याचे भाऊ सिंहमुखन व तारकासुर यांनी शिवाकडून मोठे वर मिळवून क्रूरपणे तिन्ही लोकांवर राज्य केले आणि देवांना कैद केले. देवांनी शिवाकडे रक्षकासाठी प्रार्थना केली. शिवाच्या तिसऱ्या नेत्रातून सहा ज्योतिकण बाहेर पडले, अग्नी आणि वायूने ते सरवण सरोवरात नेले, तिथे ते सहा बालके झाले आणि सहा कृत्तिकांनी त्यांचे पालन केले. पार्वतीने त्यांना एका बालकात जोडले, ज्याला सहा मुखे होती: षण्मुख, म्हणजे स्कंद, कार्तिकेय आणि मुरुगन.
पार्वतीने पुत्राला वेल दिला, दिव्य शक्तीचा भाला. देवसेनेच्या अग्रभागी, वीरबाहूला सेनापती करून, मुरुगन सहा दिवस असुरांशी लढले. तिरुचेंदूरमध्ये त्यांची गाठ सूरपद्मनशी पडली, त्याने अनेक रूपे घेतली आणि शेवटी प्रचंड आंब्याचे झाड झाला. मुरुगनने वेलाने ते चिरले. एक भाग मोर झाला, ज्याला त्यांनी वाहन केले, आणि दुसरा कोंबडा, ज्याला त्यांनी ध्वजावर घेतले. या कथेला अहंकार आणि अज्ञानाचा पराभव मानले जाते; वेल म्हणजे ते कापणारे ज्ञान.
तिरुचेंदूर आणि सहा अरुपदै वीडु
तिरुचेंदूरच्या समुद्रकिनारी मंदिरात दरवर्षी सूरसंहारम उत्सव म्हणून होतो आणि लाखो भक्त येतात. तमिळनाडूमधील मुरुगनच्या सहा अरुपदै वीडु, म्हणजे "सहा धामां"पैकी हे एक आहे.
| धाम | ठिकाण | वैशिष्ट्य |
|---|---|---|
| 1 | तिरुप्परंकुंद्रम (मदुराई) | मुरुगन-देवयानी विवाह |
| 2 | तिरुचेंदूर (तुतुकुडी) | समुद्रकिनारी सूरपद्मनवर विजय |
| 3 | पलनी | तपस्वी रूप दंडायुधपाणी |
| 4 | स्वामीमलै | शिवाला ॐ चा अर्थ सांगितला |
| 5 | तिरुत्तणी | युद्धानंतर शांतीचे धाम |
| 6 | पळमुदिर्चोलै | जंगलातील डोंगरावरील मंदिर |
प्रवास करता आला नाही तर मंदिराचे थेट प्रक्षेपण पाहा, घरी दिवा लावा आणि कवचम वाचा.
स्कंद षष्ठी व्रत कसे करावे
आपल्या प्रकृतीला आणि घराला साजेसे रूप निवडा. सर्व मान्य आहेत:
- पूर्ण उपवास: सहा दिवस फक्त पाणी, काही भक्त तिरुचेंदूरमध्ये करतात. चांगली प्रकृती आणि मार्गदर्शनाशिवाय सल्ला नाही.
- दूध आणि फळे: दिवसभर दूध, फळे, नारळपाणी, आणि संध्याकाळच्या पूजेनंतर एक हलके जेवण.
- एकवेळ जेवण: दिवसातून एक साधे सात्त्विक जेवण, कांदा, लसूण, मांस किंवा मद्याशिवाय.
- फक्त शेवटचा दिवस: अनेक कुटुंबे फक्त षष्ठीला, 15 नोव्हेंबरला, उपवास करतात आणि सूरसंहारमनंतर सोडतात.
आधी आरोग्य: गर्भवती महिला, मुले, ज्येष्ठ आणि मधुमेह, रक्तदाब, हृदय किंवा मूत्रपिंडाचे विकार असलेल्यांनी कडक उपवास करू नये; फळे, दूध आणि पाणी घ्यावे आणि डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. श्रद्धा महत्त्वाची, कष्ट नव्हे.
व्रतकाळात घर स्वच्छ ठेवा, गोड बोला, राग आणि भांडणे टाळा आणि साधेपणाने झोपा. अनेक भक्त लाल किंवा भगवे कपडे घालतात.
घरी स्कंद षष्ठी पूजा विधी
- सकाळी: स्नान करा, स्वच्छ कपडे घाला आणि संकल्प करा: "भगवान मुरुगनच्या कृपेसाठी मी हे व्रत करतो/करते."
- वेदी सजवा: मुरुगनचे चित्र किंवा मूर्ती वल्ली आणि देवयानीसह ठेवा, वेल असल्यास सोबत. लाल फुले आणि शक्य असल्यास झेंडू किंवा जाईची माळ वाहा.
- तुपाचा किंवा तिळाच्या तेलाचा दिवा आणि धूप लावा. मूर्ती धातू किंवा दगडाची असेल तर थोडे दूध किंवा चंदन वाहा.
- नैवेद्य: फळे, पंचामृत, गोड पोंगल किंवा गुळाचा भात, नारळ आणि विडा. "हे तुमचेच आहे" या भावाने अर्पण करा.
- जप: कवचम, "ॐ सरवण भव" (माळेवर 108 वेळा किंवा जमेल तितका) आणि खाली दिलेली स्कंद गायत्री.
- 15 नोव्हेंबरची संध्याकाळ: सूर्यास्ताला दिवा लावा, कुटुंबाला सूरसंहारमची कथा सांगा किंवा तिरुचेंदूरचे प्रक्षेपण पाहा, मग प्रसाद अर्पण करा.
- आरती आणि प्रार्थना: कुटुंबाच्या आरोग्यासाठी आणि शांतीसाठी साधी प्रार्थना करा आणि प्रसाद वाटा.
कंद षष्ठीला काय जपावे
कंद षष्ठी कवचम. देवराय स्वामिगल रचित तमिळ स्तोत्र हे व्रताचे हृदय आहे, सहाही दिवस वाचले जाते. त्याचे सुरुवातीचे मंगलाचरण (फक्त मुख्य ओळी; संपूर्ण शब्द, अर्थ आणि लाभ पाहा):
துதிப்போர்க்கு வல்வினைபோம் துன்பம்போம் நெஞ்சில் பதிப்போர்க்குச் செல்வம் பலித்துக் கதித்தோங்கும் நிஷ்டையும் கைகூடும் நிமலரருள் கந்தர் சஷ்டி கவசந் தனை
लिप्यंतर: थुतिप्पोर्क्कु वल्विनैपोम् थुन्बम्पोम् नेंजिल् / पतिप्पोर्क्कुच् चेल्वम् पलित्तुक् कतित्तोंगुम् / निष्टैयुम् कैकूडुम् निमलरअरुळ् कन्दर् / षष्टि कवचम् तनै। अर्थ: जे याची स्तुती करतात त्यांचे कठीण कर्म आणि दुःख दूर होते; जे हृदयात ठेवतात त्यांचे कल्याण वाढते आणि ध्यान सिद्ध होते, निर्मल स्कंदाच्या कृपेने, या षष्ठी कवचामुळे.
ॐ सरवण भव. सरवण सरोवरात जन्मलेल्या मुरुगनचा नाम-मंत्र. 108 वेळा जपा; कोणीही जपू शकते. स्कंद नाम, "ॐ स्कन्दाय नमः" हेही पाहा.
स्कंद गायत्री. देवनागरीत, जशीच्या तशी:
ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महासेनाय धीमहि। तन्नः षण्मुखः प्रचोदयात्॥
ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महासेनाय धीमहि, तन्नः षण्मुखः प्रचोदयात्। "आम्ही परम पुरुषाला जाणतो, महासेनेच्या नायकाचे ध्यान करतो; षण्मुख आम्हाला प्रेरणा देवो." हे मंत्र संकल्प आणि एकाग्रतेसाठी आहेत, कोणत्याही विशिष्ट फळाचे आश्वासन नाही.
सूरसंहारमनंतर उपवास कसा सोडावा
परंपरा वेगवेगळ्या आहेत. अनेक भक्त 15 नोव्हेंबरच्या संध्याकाळी सूरसंहारम आणि पूजेनंतर भात, वरण, भाजी किंवा गोड पोंगल असे हलके सात्त्विक जेवण घेऊन उपवास सोडतात. काही जण 16 नोव्हेंबरच्या सकाळी तिरुकल्याणम पूजेनंतर सोडतात. आपल्या कुटुंबाची किंवा मंदिराची परंपरा पाळा. कडक उपवास केला असेल तर फळे, दूध किंवा पाण्याने हळूहळू सुरुवात करा आणि पहिल्या जेवणात जड तळलेले टाळा. मुरुगनचे आभार माना, प्रसाद वाटा आणि गरजूला जेवू घाला.
मुरुगन आणि मंगळ: मांगलिक दोषाशी सौम्य नाते
ज्योतिषात मुरुगन हा मंगळ (चेव्वाय) चा देव मानला जातो, जो ग्रह धैर्य, ऊर्जा, शिस्त आणि संघर्षाचा आहे. म्हणूनच दक्षिण भारतातील अनेक कुटुंबे कुंडलीत मंगळ बलवान किंवा कठीण असताना मंगळवारी आणि कंद षष्ठीला मुरुगनची उपासना करतात. उपासना स्थैर्य आणि शांत एकाग्रता देते; ती काहीही "रद्द" करत नाही. या नोव्हेंबरमध्ये मंगळ आणि गुरू सिंह राशीत एकत्र आहेत.
तुमच्या कुंडलीतील मांगलिक दोषाबद्दल संभ्रम असेल तर आधी मांगलिक दोष: अर्थ, कसे तपासावे आणि गैरसमज वाचा, म्हणजे तथ्य आणि भीती वेगळी दिसेल. आपल्या कुंडलीच्या वाचनासाठी आणि योग्य उपायांसाठी मांगलिक (मंगळ दोष) अहवाल, ₹499 आहे.
गुरुशक्तीकडून वैयक्तिक मार्गदर्शन
सण पुढे पाहण्याची चांगली वेळ असतात. करिअर, कुटुंब किंवा आरोग्यावर गुरुशक्तीला एक प्रश्न ₹299 मध्ये विचारा, उत्तर तुमच्या स्वतःच्या जन्मकुंडलीवरून मिळेल. कुंडलीतील मंगळाची चिंता असेल तर मांगलिक (मंगळ दोष) अहवाल ₹499 चा आहे. आत्ताच घ्यायचा नाही? आधी एक मोफत प्रश्न विचारा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
स्कंद षष्ठी 2026 मध्ये सूरसंहारम कधी आहे?
सूरसंहारम रविवार 15 नोव्हेंबर 2026 रोजी आहे, कार्तिक शुक्ल षष्ठी, कंद षष्ठी व्रताचा सहावा दिवस.
2026 मध्ये कंद षष्ठी कधी सुरू झाली?
सहा दिवसांचे व्रत मंगळवार 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी सुरू झाले, 9 नोव्हेंबरच्या अमावस्येच्या दुसऱ्या दिवशी.
2026 मध्ये तिरुकल्याणम कधी आहे?
तिरुकल्याणम, मुरुगन आणि देवयानी यांचा विवाह, सोमवार 16 नोव्हेंबर 2026 रोजी आहे, सूरसंहारमच्या दुसऱ्या दिवशी.
कंद षष्ठीला काय खातात?
अनेक भक्त फक्त दूध आणि फळे घेतात किंवा दिवसातून एक साधे सात्त्विक जेवण, कांदा, लसूण, मांस किंवा मद्याशिवाय. फक्त पाण्याचा उपवास थोड्यांसाठी आहे आणि चांगल्या प्रकृतीशिवाय सल्ला नाही.
स्कंद षष्ठीला कोणता मंत्र जपावा?
कंद षष्ठी कवचम हे पारंपरिक स्तोत्र आहे; सोपे पर्याय "ॐ सरवण भव" 108 वेळा आणि स्कंद गायत्री.
सूरपद्मनचा पराभव कोणी केला?
भगवान मुरुगन (स्कंद, कार्तिकेय) यांनी तिरुचेंदूरमध्ये पार्वतीने दिलेल्या वेलाने सूरपद्मनचा वध केला. असुर मोर आणि कोंबडा झाला, ज्यांना मुरुगनने स्वीकारले.
मुरुगन मंगळाचे देव आहेत का?
होय, ज्योतिषात मुरुगन हे मंगळाशी जोडलेले देव आहेत. अनेक जण शांत एकाग्रता आणि धैर्यासाठी मंगळवारी आणि षष्ठीला त्यांची उपासना करतात.



